یکی از حقوق مسلم زنان در ازدواج، دریافت مهریه است. بااین حال، گاهی اوقات مردان از پرداخت مهریه خودداری می کنند. در چنین شرایطی، زوجه می تواند با طرح دعوی حقوقی، مرد را ملزم به پرداخت مهریه کند. با وجود این، تصمیم گیری برای اجرای مهریه، فراتر از صرفا یک درخواست مالی است و می تواند عواقب گسترده ای بر زندگی زوجین داشته باشد. پیش از هر اقدامی، آگاهی از پیامدهای حقوقی و اجتماعی اجرا گذاشتن مهریه ضروری است. اجرای مهریه علاوه بر اینکه بر وضعیت مالی طرفین تأثیر می گذارد، همچنین می تواند بر روابط شخصی و حتی آینده آن ها نیز تأثیرگذار باشد.

برای مطالبه مهریه، روش های مختلفی وجود دارد که شامل مراجعه به دادگاه، اقدام از طریق اداره ثبت اسناد و مراجعه به شورای حل اختلاف است. اما اگر مبلغ مهریه کم باشد، بهتر است از طریق شورای حل اختلاف اقدام شود. شورای حل اختلاف تلاش می کند تا اختلافات بین زوجین را به صورت مسالمت آمیز حل کند. با این حال اگر مبلغ مهریه زیاد باشد یا توافقی بین زوجین حاصل نشود، مراجعه به دادگاه یا اقدام از طریق ثبت، الزامی است.

اجرا گذاشتن مهریه از طریق دادگاه یا ثبت تفاوت هایی با یکدیگر دارند که بر مدت زمان و هزینه های اجرای آن مؤثر است.

عواقب اجرا گذاشتن مهریه از طریق دادگاه خانواده

در صورتی که زوج از پرداخت مهریه خودداری کند، زوجه می تواند از طریق دادگاه خانواده برای مطالبه آن اقدام کند. اولین گام برای پیگیری مهریه در دادگاه، تنظیم و ارائه دادخواستی دقیق و جامع است. دادخواست مهریه به عنوان یک دعوای مالی مطرح می شود و باید مطابق با قوانین و مقررات مربوط به دعاوی مالی تنظیم گردد.

در صورتی که زوجه قصد مطالبه مهریه خود از طریق دادگاه خانواده را داشته باشد، ملزم به پرداخت هزینه دادرسی است. این هزینه معمولاً درصدی از مبلغ مهریه است. در واقع، زوجه باید بخشی از مبلغ مهریه را به عنوان هزینه رسیدگی به پرونده به دادگاه پرداخت کند.

یکی از مهم ترین مشکلات اجرای مهریه از طریق دادگاه، طولانی شدن روند رسیدگی است. پیچیدگی پرونده، حجم کار دادگاه و سایر عوامل حقوقی می توانند بر مدت زمان رسیدگی تأثیر بگذارند. از زمان طرح دعوی تا صدور حکم قطعی، ممکن است ماه ها طول بکشد. این مدت زمان طولانی فرصتی را برای زوج ایجاد می کند تا اموال خود را منتقل کرده و ادعای اعسار نماید.

همچنین، پیدا کردن اموال زوج برای توقیف، در طول این مدت طولانی و با توجه به روند کند دادرسی، بسیار دشوار است. حتی اگر زوجه موفق به شناسایی اموالی شود، باید از طریق دادخواست تامین خواسته، برای توقیف آن اقدام کند. این فرآیند نیز زمان بر و پیچیده است.

یکی از عواقب دیگر اجراگذاشتن مهریه از طریق دادگاه، ممنوع الخروج شدن زوج است. این کار هم از طریق دادگاه و هم از طریق ثبت امکان پذیر است. اما در دادگاه، درخواست ممنوع الخروجی فقط بعد از صدور حکم قطعی قابل ارائه است و زمان بر است.

به همین دلیل، بسیاری از زنان ترجیح می دهند برای مطالبه مهریه، به جای دادگاه، به شورای حل اختلاف یا اداره ثبت مراجعه کنند.

عواقب اجرا گذاشتن مهریه از طریق ثبت

یکی از روش های مطالبه مهریه، مراجعه به اداره ثبت اسناد و املاک است. مطابق بخشنامه سال 1399، روند اجراگذاشتن مهریه از طریق ثبت تغییراتی داشته است. پیش از این، دادخواست مهریه در دادگاه مطرح می شد. اما اکنون، زوجه مکلف است ابتدا به اداره ثبت اسناد و املاک و سپس به دفترخانه مراجعه نماید. به دلیل رسمی بودن سند ازدواج، زوجه می تواند بدون نیاز به طی مراحل دادرسی از طریق دادگاه خانواده، مهریه خود را از طریق ثبت اجرا کند.

برای اجرای مهریه از طریق ثبت، زوجه ابتدا باید به اداره ثبت مراجعه کند و درخواست خود را ثبت نماید. سپس به دفترخانه ای که عقدنامه در آنجا تنظیم شده مراجعه کرده و تاییدیه دریافت کند. دفترخانه نسخه دیگری از این تاییدیه را برای زوج ارسال کرده و او را از اجرای مهریه مطلع می کند. به عبارت دیگر، اداره ثبت با صدور اجراییه، زوج را از درخواست زوجه مبنی بر توقیف اموال او آگاه می کند و به او مهلت قانونی جهت ارائه دفاعیات می دهد. در صورت عدم پرداخت مهریه یا ارائه دفاعیات موثر، زوجه می تواند نسبت به اجرای حکم اقدام کند.

برای مطالبه مهریه از طریق ثبت، شرایط خاصی باید وجود داشته باشد. اولین شرط این است که، عقد ازدواج باید دائم باشد. در صورت عقد موقت زوجین، ابتدا عقد موقت باید به عقد دائم تبدیل شود تا بتوان مهریه را از این طریق اجرا کرد. دومین شرط این است که، مهریه باید به صورت «حال» و بدون تعیین موعد مشخص در عقدنامه قید شده باشد. سومین شرط نیز عدم مراجعه قبلی زوجه برای مطالبه مهریه به دادگاه خانواده است. البته باید توجه داشت که مطالبه مهریه یا از طریق دادگاه است یا از طریق ثبت، و نمی توان همزمان از هر دو روش کار را پیش برد.

اجراییه مهریه از طریق اداره ثبت، مستلزم پرداخت هزینه اولیه توسط زوجه نبوده و صرفاً در صورت موفقیت در توقیف اموال زوج، اداره ثبت، مبلغی معادل نیم درصد از ارزش کل اموال توقیفی را به عنوان حق الثبت دریافت خواهد نمود.

در روش اجراگذاشتن مهریه از طریق ثبت، امکان سوءاستفاده زوج از این فرصت برای انتقال اموال و فرار از دین وجود دارد. همچنین، مطابق آرای وحدت رویه، انتقال اموال منقول و غیرمنقول توسط زوج پس از ابلاغیه و پیش از صدور حکم قطعی، به عنوان معامله ای با قصد فرار از دین تلقی می شود و قابلیت اجراییه نخواهد داشت. با وجود اینکه هزینه اولیه اجرای مهریه بر عهده زوجه نیست، اما این رویه جدید، مشکلات اجرای احکام مهریه را تشدید کرده است.

عواقب اجرا گذاشتن مهریه در صورت اعسار شوهر

اعسار از پرداخت مهریه، به معنای ادعای عدم توانایی مالی زوج در پرداخت مهریه است. در صورت طرح چنین ادعایی، دادگاه موظف به بررسی ادعای زوج و احراز یا رد آن می باشد. در صورت تایید اعسار، حکم به تقسیط مهریه صادر خواهد شد. نحوه و مدت زمان پرداخت اقساط مهریه توسط دادگاه و با توجه به وضعیت مالی و درآمد زوج تعیین می شود. زوجه می تواند تقاضای پرداخت پیش قسط کند. شوهر موظف است اقساط مهریه را به صورت ماهانه یا هر چند وقت یکبار، به زوجه پرداخت کند. در صورت عدم پرداخت اقساط، زوجه می تواند درخواست جلب زوج را ارائه کند. بنابراین، در صورت اعسار زوج، حق مطالبه مهریه زوجه محدود به دریافت اقساطی آن شده و امکان دریافت یکجای مهریه منتفی می شود.

در مجموع، اجرای مهریه به زنان این امکان را می دهد تا در صورت عدم پرداخت مهریه توسط همسر، به حق قانونی خود دست یابند. بااین حال، اجرای مهریه فرآیندی قانونی و پیچیده و زمان بر است و با توجه به تغییرات اخیر در قوانین مربوط به مهریه، مراحل و ملاحظات حقوقی متعددی از جمله ثبت دادخواست، بررسی ادعاها توسط دادگاه، احتمال صدور حکم توقیف اموال زوج و در برخی موارد، ارجاع پرونده به شورای حل اختلاف را دربر می گیرد. همچنین، میزان مهریه، توانایی مالی زوج و سایر عوامل قانونی، بر نحوه اجرای حکم و مدت زمان آن تأثیرگذار خواهد بود. اهمیت رعایت قوانین در اجرای مهریه بسیار حائز اهمیت است. عدم رعایت مراحل قانونی و اصولی ممکن است به طولانی شدن روند دادرسی و حتی عدم احقاق حق زوجه منجر شود. بنابراین، توصیه می شود که زوجه برای پیگیری مطالبه مهریه خود، از مشاوره حقوقی و وکیل متخصص استفاده کند.

گروه وکلای برند

با توجه به پیچیدگی های موضوع مهریه و پیامدهای اجرای آن، توصیه می شود قبل از هر اقدامی با یک مشاور حقوقی متخصص مشورت شود. مشاورین حقوقی گروه وکلای برند با ارائه اطلاعات دقیق و روشن در مورد قوانین مرتبط با اجرای مهریه از طریق دادگاه و اداره ثبت اسناد و بررسی شرایط خاص پرونده ، به شما در اتخاذ بهترین تصمیم کمک کنند. در نتیجه، با کمک مشاوره تخصصی گروه وکلای برند می توانید با آگاهی کامل از جوانب مختلف اجرای مهریه، تصمیم گیری کرده و از بروز مشکلات احتمالی در آینده پیش گیری کنید.